What is Community Organization.

ၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈမူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်း ႁိုဝ် ၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်း

တွၼ်ႊသိုပ်ႇမိုတ်ႈ

ၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈတၢင်ႉႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း (Community Empowerment) ၼႆႉမၼ်းၵေႃႈမီး ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇလၢႆယၢင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်မူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်း (Community Work)၊ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈပိုတ်ႇ ဝႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းမူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်း (Community Development)၊ မၢင်ႊၸိူဝ်းၵေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၸတ်းသၢင်ႈမူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်း (Community Organization) ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ပေႃးတေဢဝ်လွၼ်ႉမွၼ်း ၵႅၼ်ၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းသေ ပိၼ်ႇပႄၶိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းၽဵင်ႈၽဵင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇႁဝ်းၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်လႆႈငၢႆႈဝႃႈၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ်ၸတ်း သၢင်ႈတၢင်ႉႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ၵွၺ်းပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ၸွႆႈလူတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေၸုၵ်းတင်ႈ ပိုင်ႈဢိင်တူဝ် ၵဝ်ႇသေ ၸၢင်ႊၵေႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ဢၼ်ၶဝ်ထူပ်းၺႃးယူႇၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလႆႈႁင်းၶဝ်ၶိုၼ်းႁင်း ၵွၺ်းၼၼ်ႉၵွၺ်း။ ပေႃးဢဝ်ၶေႃႈပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇ ၼႂ်းပၢႆးၾိင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်း(Social Work)ဝႃႈၸိုင် ၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈမူႇ ၽုင်ၸုမ်းၵူၼ်းၼႆ့ ၵွၺ်းပဵၼ်လွၵ်းလၢႆး “ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၸိမ်ၸွမ်းၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်မူႇၽုင်ၸုမ်းၵူၼ်း” လၢႆးၼိူင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေ သၢင်ႈႁႂ်ႈမူႇၽုင်ၸုမ်းၵူၼ်းၶဝ် မီးတၢင်းႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၼိူဝ်လွင်ႈၶွင့်ၶမ်ဢၼ်ၶဝ်ထူပ်းၺႃးၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင့်ၶမ်ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ထူပ်းၺႃးယူႇၼၼ်ႉလူၺ်ႈၵၼ်ၵွၺ်းၼႆယဝ့်။

ၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈၼႆ့ တေထိုင်တီႈ၊ တေဢွင်ႇ (ႁိုဝ်) ဢမ်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယူႇတီႈဝႃႈ ၽူႈသူၼ်းတွမ်ႊ/ၸတ်း သၢင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ လႆႈႁဵၼ်းသုင်၊ လႆႈႁပ်ႉၶူးၵႂၢၼ်းပၢႆး လႄႈ ၶူးလွၼ်ႉပၢႆး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းလႂ်မိူင်းၼိူင်ႈမႃးသေ ၼႃႈၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈမူႇမုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႊဢွင်ႇမၢင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်၊ ၸင်ႇပဵၼ်ၽူႈထႅၼ်ႈၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ၼႆ့ ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသႄႈ။ ပိူင်ပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူ့ လႆႈႁပ်ႉၶႅပ်းၶူး၊ ၶူးၵႂၢၼ်းပၢႆးလႄႈ ၶူးလွၼ်ႉပၢႆးၼၼ်ႉ ၵွၺ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မၵ်း ၸၼ်ႉႁဵၼ်းႁူႉလၢႆးႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်ပိူင်ၼိူင်ႈၵွၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးလၢႆၽၼ်းလၢႆ ယၢင်ႇ၊ သင်ၵွမ်ႉၵွၺ်းဝႃႈ လႆႈႁဵၼ်းႁူႉၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၸၼ်ႉၸွမ်လႄႈ လႆႈႁပ်ႉၶႅပ်းၶူး၊ မီးဝႂ်မၵ်းမၼ်ႈယဝ်ႉၸင်ႇ တေပဵၼ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႆၸိုင်တႄႉ ၽူႈတႅမ်ႈတိုၼ်ႈႁတ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ၽိတ်းလူင်ၽိတ်းလၢင်ယဝ်ႉ။ လၢႆပိူဝ်ႈသင်လႄႈၼႆ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးလၢႆးလဵဝ်ၵွၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလႆႈယုၵ်ႉတူဝ်ယၢင်ႇသေ ၼိူင်းလၢတ်ႈၸိုင် မိူၼ် ၼင်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ၶူႈထႆၼႃး ၽုၵ်ႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း သွၼ်ၼႂ်းပၢႆးၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၸၼ့်ၸွမ်လႄႈ လႆႈႁပ်ႉၶႅပ်းၶူး၊ ၶႅပ်းၵႂၢၼ်းပၢႆး ဢိၵ်ႇတင်း ၶူးလွၼ်ႉပၢႆးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉမႃးၼင်ႇၵဝ်ႇ၊ ၵွၺ်းၶဝ်ၵေႃႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၶွင်ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေ ပဵၼ်မႃးၽူႈၸတ်းသၢင်ႈၵေႃႉၼိူင်ႈ၊ ၽူႈထႅၼ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၸတ်းသၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇမီးလွၵ်းလၢႆးယၢင်ႇလဵဝ်၊ လၢႆးလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈၶႂ်ႈၸီႉၸမ်ႈႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်ဝႆႉထႃႈယူႇ။ 

တီႈလမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းယူႇတီႈဝႃႈ ၽူႈသူၼ်းတုမ်ႊၸတ်းသၢင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆး/ယိင်း ၵေႃႉ ပဵၼ်ၽူႈၸတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ ႁူႉၸၵ်း၊ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵႃႊႁိုဝ်၊ ႁူႉႁၼ်လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်ၵူၼ်းမိူင်း၊ တၢင်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူၼ်ႈမိူင်းလႄႈၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ်၊ ပိုၼ်ႉထၢၼ်တၢင်းလူဝ်ႇ၊ တၢင်းၶႂ်ႈလႆႈလႄႈ လွင်ႈသူၼ်ၸႂ်ၶဝ် ဢိၵ်ႇတင်း လွင်ႈမေႃယူႇၵူဝ်ႈဢိူၵ်ႇ၊ ထုၵ်းထူၸွမ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းယၢမ်ႈဢိၵ်ႇၸႃႉလႄႈၶႅ၊ မေႃၼပ်ႉထိုဝ်ၼိူဝ် ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်း မူႇ မုၵ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ မေႃပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈယူင်ႉသၢင်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ်၊ ပိူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်၊ ႁူႉ ၸၵ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ၶဝ်ၼပ်ႉထိုဝ်၊ ၽူႈၵေႃႉၸၢင်ႊဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်၊ ႁႅင်းပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ လႄႈတူၼ်ႈၸႂ်ၶွင်ၶဝ်  ၸိူဝ်း ပဵၼ် တၢင်းၵူဝ်၊ တၢင်းႁတ်းႁၢၼ်၊ ၽိင်ႈယၢမ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း တီႈၸုၵ်းမၼ်ႈၶွင်ၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၵူဝ်လွင်ႈၶီႈယၢၼ်ႈၶဝ်၊ တၢင်းႁတ်းႁၢၼ်လႄႈလွင်ႈမေႃယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်၊ ၽိင်ႈယၢမ်ႈတိုဝ်းၵမ်ႊ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ တီႈၸုၵ်းမၼ်ႈၶဝ်၊ တႃႊမုင်ႈ ႁၼ်၊ ယိူင်းဢၢၼ်း တင်းယိူင်းမၢႆတူင်ႇၵူၼ်းဢၼ် မၼ်းၸၢႆး/ယိင်း တေလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွႆႈထႅမ်ၽႃၽိူဝ်းၸတ်သၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ မေႃႁူၺ်းတွမ်ႊ၊ ယူင်းသေႃႇပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းသူၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈဝၢင်း ၽႅၼ် ပုၼ်ႈၶၢဝ်းပွတ်း၊ ၶၢဝ်းၵၢင်၊ ၶၢဝ်းယၢဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေလႄႈ မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၼ်း၊ ႁူႉၼဵၼ်လွၵ်းသႅၼ်ႉလွၵ်းတႅၼ်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ႁူႉၸၵ်းယၢမ်းႁႃႈတႃ ၵၢၼ်တူဝ်ႈတၼ်း၊ ပႆႇတူဝ်ႈတၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် မေႃၸုၵ်းၸင်ႈၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၶဝ်ၵႂႃႇလႆႈႁင်းၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။

Basic Knowledge of Nutrition

Nutrition Definition

Nutrition is the science of food, the nutrients and others substances therein, their action, interaction and balance in relationship to health and disease. It can be defined as the process by which the organisms ingests, digests, absorbs, transports and utilizes nutrients and disposes of their end products. Nutrition can also be defined as " Food at work in the body". Nutrition must perforce be concerned with the social economic, cultural and Psychological implication of food and eating.

လြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳလꨰင္ꨶလိꨓ္(Land Pollution)

လြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳꨓꨯꨵပꨱꨓ္ꨁꨀ္ꨵတြꨓ္ꨳꨀꨤꨓ္သုိပ္ꨲမုိတ္ꨳ ꨀꨤꨓ္ꨀူဝ္ꨳꨡူိꨀ္ꨲꨓ္ꨮးသုိင္ꨲဝꨰတ္ꨵလြမ္ꨵေသꨡမ္ꨲꨡဳးလဳး ပꨱꨓ္ပꨣးေꨕး ꨡꨓ္တုမ္ꨵယြꨓ္ꨳꨓ္ꨮးꨘိင္ꨳယူင္ꨵꨡိင္ လင္ꨘင္ꨓြင္ꨳ ꨀꨤꨓ္ꨀြင္ꨵꨀꨤꨯꨲတုိꨓ္းပꨱꨓ္ꨬလꨳ တူဝ္မီး ꨅ္ꨮꨁဝ္တꨤင္းလꨤꨯပꨣးယူꨲယဝ္ꨵ။ လြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳꨓꨯꨵမီးယူꨲ (꨾)ယꨤင္ꨲ ꨡꨓ္ꨁဝ္ꨳꨅုိဝ္ꨳဝꨣꨳ꨼ꨵလြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳလꨰင္ꨶ လိꨓ္(Land Pollution) ꨽ꨵလြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳလꨰင္ꨶ ꨓမ္ꨵ (Water Pollution) ꨬလꨳ ꨾ꨵလြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳ လꨰင္ꨶလူမ္းꨓꨯယူꨲယဝ္ꨵ။ ပုိꨓ္ꨵထꨤꨓ္ꨡꨓ္လꨯꨳပꨱꨓ္ ꨀꨤꨓ္ဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳလꨰင္ꨶလိꨓ္ꨓꨯꨵ ပꨱꨓ္ꨀꨤꨓ္ꨀူဝ္ꨳꨡူိꨀ္ꨲ ꨓူိဝ္ꨕိဝ္လꨰင္ꨶလိꨓ္ ယြꨓ္ꨵလူꨉ္ꨳꨀူꨓ္းꨅူိဝ္းယူꨲမူိင္း လူင္ꨁဝ္၊ မူိင္းꨀꨤပ္ꨳ ပꨤꨓ္ꨅꨤꨀ္ꨳꨁိုꨓ္ꨳယ္ꨮꨲမ္ꨮꨲသုင္ꨁဝ္ ꨡိꨀ္ꨲတင္းꨀꨤꨓ္ꨁုတ္းမုိင္ꨁုတ္းေꨟꨳလ္ꨮꨅူိဝ္းꨓꨯꨵ ထုိမ္ꨳ ပꨰတ္ꨳယုꨀ္းယꨤꨀ္းꨬလꨳ တင္းဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳꨁဝ္ꨡမ္ꨲမီးပꨀ္း မီးပူိင္၊ ထꨰင္ꨳꨕꨤꨯꨲꨓူိင္ꨳေꨀꨣꨳ ယြꨓ္ꨵꨀꨤꨓ္ꨅ္ꨮꨵတုိဝ္းꨓင္လိꨓ္မူိင္းꨓ္ꨮးꨀꨤꨓ္ꨕုꨀ္ꨲသြမ္ꨳ ꨡꨓ္ꨡမ္ꨲ ꨅပ္းꨟြꨯးမꨰꨓ္ꨳ ငꨤမ္ꨲတင္းတုိꨓ္းပꨱꨓ္ꨁဝ္လ္ꨮ ꨅူိဝ္းꨓꨯꨵꨁဝ္ꨳပꨣးသꨱင္ꨳသꨱင္ꨳယူꨲယဝ္ꨵ။ ထꨤတ္ꨳꨬꨁးမီး၊ ꨡꨓ္ꨅ္ꨮꨵꨓ္ꨮးတူိꨀ္ꨲꨟꨯꨶ လြꨀ္းꨓꨣး ပူိဝ္ꨳယူိင္းပုꨓ္ꨳတꨣꨲꨀꨤꨓ္ꨕုꨀ္ꨲသြမ္ꨳ ꨓင္ꨲယဳꨁꨣꨳတူꨓ္ꨳယူိဝ္ꨳတူꨓ္ꨳမꨯꨵꨁဝ္ ꨡိꨀ္ꨲꨟူမ္ꨳပꨣꨳ ယꨣꨁꨣꨳမꨰင္းꨁဝ္ꨅူိဝ္းꨓꨯꨵ ေꨀꨣꨳပꨱꨓ္ꨁꨀ္ꨵတြꨓ္ꨳꨡꨓ္ꨓူိင္ꨳꨡꨓ္ꨀူိတ္ꨲပꨱꨓ္လြင္ꨳဝူꨉ္ꨲꨟင္ꨳ လꨰင္ꨶꨓင္လိꨓ္မူိင္းယူꨲယဝ္ꨵ။